مسعود زالی‌زاده، دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی از دانشگاه علامه طباطبایی، در گفت‌وگو با خبرنگار میراث‌آریا با تأکید بر اهمیت حفظ تنوع قومی و فرهنگی خوزستان گفت: سیاست‌گذاری هویتی متناسب با شرایط استان، یکی از ارکان اصلی حل‌وفصل مسائل خوزستان به شمار می‌رود.
او هم‌زمان با انتشار کتاب «تحول هویت‌های قومی در خوزستان»، در تشریح جایگاه مؤلفه‌های فرهنگی در انتقال هویت میان نسل‌ها اظهار کرد: زبان، گویش، موسیقی محلی، آیین‌ها و نمادهای فرهنگی از جمله ظرفیت‌هایی هستند که در سال‌های اخیر بیش از گذشته در فضای اجتماعی خوزستان دیده می‌شوند.
زالی‌زاده با اشاره به برگزاری جشنواره‌های اقوام، بازنمایی نمادهای فرهنگی در المان‌های شهری و افزایش تمایل به استفاده از زبان‌ها و گویش‌های محلی افزود: برای ارزیابی دقیق نقش هر یک از مؤلفه‌های فرهنگی در حفظ و انتقال هویت قومی، انجام مطالعات میدانی، به‌ویژه در حوزه مردم‌شناسی، ضروری است.
این دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی با بیان اینکه فرهنگ‌های قومی هم‌زمان با فرصت‌های بیشتری برای معرفی و بازنمایی، با خطر کمرنگ‌شدن، ترکیب و ادغام نیز مواجه‌اند، تصریح کرد: یکی از وظایف نهادهای فرهنگی، حفظ و پاسداری از این میراث است؛ زیرا فرهنگ‌های قومی به دلیل پیوند با تاریخ و حافظه جمعی، نقش مهمی در هویت‌بخشی و معنابخشی به زندگی فردی و اجتماعی دارند.
او ادامه داد: در شرایطی که جامعه با بحران معنا مواجه است، فرهنگ‌های قومی می‌توانند سرچشمه‌ای غنی برای معنابخشیدن به زندگی فردی و جمعی باشند.
ضرورت پیوند میان هویت ملی، استانی و قومی
زالی‌زاده در بخش دیگری از سخنان خود، با تأکید بر ضرورت ایجاد رابطه‌ای سازنده میان هویت‌های قومی و هویت ملی گفت: سیاست‌گذاری اجتماعی باید میان سطوح مختلف هویتی، شامل هویت ملی به‌عنوان سطح کلان جامعه، هویت استانی به‌عنوان سطح میانه و هویت قومی و محلی به‌عنوان سطح خرد، ارتباطی ارگانیک برقرار کند.
این پژوهشگر افزود: غلبه هر یک از این سطوح هویتی بدون توجه به سایر سطوح می‌تواند به شکل‌گیری واگرایی هویتی منجر شود. از این رو، یک فرد بختیاری یا عرب خوزستانی نباید میان هویت‌ها و منافع محلی، استانی و ملی خود احساس تعارض کند.
او تأکید کرد: سیاست فرهنگی کشور باید در چارچوب برنامه‌ای جامع و یکپارچه، زمینه هماهنگی و تعادل میان این هویت‌ها را فراهم کند. البته تحقق چنین هماهنگی‌ای صرفاً به حوزه فرهنگ محدود نیست، بلکه در بستر شرایط اقتصادی، سیاسی و اجتماعی مبتنی بر عدالت شکل می‌گیرد.
هویت قومی در خوزستان نیازمند مطالعه و آسیب‌شناسی است
زالی‌زاده با اشاره به تحولات سریع اجتماعی و فرهنگی، پیش‌بینی کرد که در صورت تداوم شرایط موجود، گرایش به هویت‌یابی قومی در خوزستان روندی صعودی داشته باشد.
او در این باره گفت: در کنار شناسایی ظرفیت‌های این روند، لازم است پیامدهای آن نیز بررسی و آسیب‌شناسی شود. خوزستان با چالش‌های متعددی روبه‌روست و سیاست‌گذاری هویتی متناسب با شرایط این استان، یکی از ارکان اصلی حل‌وفصل مسائل آن به شمار می‌رود.
این دکتری جامعه‌شناسی فرهنگی خاطرنشان کرد: خوزستان با تنوع قومی و فرهنگی و جایگاه تاریخی خود، بخش مهمی از فرهنگ و هویت ایرانی را بازتاب می‌دهد. بنابراین، پرداختن به هویت‌های قومی در این استان را نباید صرفاً موضوعی محلی و بومی دانست، بلکه این مسئله باید در سطح کلان و در چارچوب نظام حکمرانی کشور مورد توجه قرار گیرد.
ضرورت توجه دانشگاه‌ها به مسائل بومی خوزستان
او یکی از نقدهای جدی به نظام دانشگاهی استان، به‌ویژه در حوزه علوم انسانی، را کم‌توجهی به مسائل و موضوعات پژوهشی مرتبط با خوزستان دانست و گفت: تحولات اثرگذار بیش از یک قرن اخیر در کنار تاریخ و فرهنگ دیرینه این منطقه و ظرفیت‌های گسترده اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی آن، زمینه‌ای غنی برای انجام پژوهش‌های متنوع فراهم کرده است.
زالی‌زاده بر ضرورت توجه پژوهشگران، دانشگاه‌ها، نهادهای فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد به ثبت و مستندسازی تاریخ شفاهی اقوام، حفظ زبان‌ها و سنت‌های بومی و انتقال این میراث به نسل‌های آینده تأکید کرد.
او همچنین اصلاح تصویر رسانه‌ای خوزستان را از وظایف مهم نهادهای فرهنگی و سازمان‌های مردم‌نهاد دانست و افزود: این استان از میراث فرهنگی غنی و ظرفیت‌های گسترده گردشگری و اقتصادی برخوردار است. برجسته‌کردن و بازتاب‌دادن این ظرفیت‌ها در رسانه‌ها می‌تواند به اصلاح تصویر نادرستی که از خوزستان شکل گرفته است، کمک کند.
انتشار کتاب «تحول هویت‌های قومی در خوزستان» فرصتی برای توجه بیشتر به ابعاد اجتماعی و فرهنگی هویت در این استان و بررسی نسبت میان تنوع قومی، همبستگی اجتماعی و هویت ملی فراهم می‌کند.
انتهای پیام/
نظر شما